ETİN POLİTİĞİ ya da TÜRKİYE HAYVANCILIĞI ÜZERİNE OYUNLAR

ETİN POLİTİĞİ ya da TÜRKİYE HAYVANCILIĞI ÜZERİNE OYUNLAR
22 Kasım 2026 16:24
4
A+
A-

Mustafa KAYMAKÇI

Kırmızı et fiyatlarındaki artış, güncel tartışmalardan biri. Fiyatlarının nasıl düşürülebileceği konusunda iki yaklaşım var. Kimileri, ağırlıklı olarak kırmız et ticareti yapanlar ve et sanayicileri, ithalden yana(*).

ARA REKLAM ALANI

Temel amaçlarının da halka daha ucuza et temini olduğunu söylüyorlar.

Ticaret erbabının halkımızı bu kadar çok sevdiğini bilmiyordum, özür diliyorum.

Kimileri de, et ithalatının sorunun çözümüne çare olamayacağını, ancak ithalat lobisinin ve Batılıların bundan çıkar sağlayacağını belirtiyorlar. Bunlara sağlıklı cevap vermek için, bugünlere nasıl gelindi, kısaca irdelemek gerekiyor.

TÜRKİYE NEDEN KIRMIZI ET FAKİRİ OLDU?

•    Batı, ABD/AB, doğayı aşırı bir şekilde sömürerek gereksinimlerinden daha çok tarımsal stok ve girdi oluşturuyor. Bunlara pazar bulmak için çevre ülkelerinin tarımlarını çökertiyor, çökertmeye devam ediyor. Çökertmek için de tarım ürünlerinin Dünya Borsa Fiyatlarını aşağıya çekiyorlar, arkasından Dünya Ticaret Örgütü ve Dünya Bankası gibi örgütleri kullanarak çevre ülkelerine ithalatı dayatıyorlar. Özünde emperyalizm olan yeni-liberal politikalara da küresel(tir)leşme denildi(**).

•    Yeni- liberal politikalar Türkiye Tarımında nasıl uygulandı? Tarımsal KİTLER özelleştirildi. İç piyasayı terbiye etmek gerekçesiyle tarım ürünleri ithal edildi. Desteklemelerde istikrarsızlık ve yetersizlik yaratıldı(***).Yetersiz desteklemeler ise üreticinin büyük çoğunluğunu oluşturan küçük ve orta ölçekli işletmelere değil, dev işletmelerin yaratılması ya da çok sınırlı büyük işletmeler lehine kullanıldı, bu süreç devam ediyor.

•    Anılan politikaların hayvansal üretime yansıması ise şöyle oldu; Desteklemelerde sığır yetiştiriciliği öne çıkarıldı. Çünkü Batı’nın elinde olağanüstü sığır ürünleri ve bunları yaratan sığır stokları vardı.  Koyun ve keçi yetiştiriciliği görmezlikten gelindi.

•    Batı’da sığır stokları yine dayanılmaz duruma gelince Türkiye’ye inek sütünden üretilmiş süt tozları, doğrudan ya da dolaylı buzağı maması olarak pazarlandı. Sanayici bunlara yönelince çiğ süt fiyatları  düşüyor ve binlerce anaç inek kasaba gidiyor.

Sığır sayısındaki ani düşüş et açığını tetikliyor. Ancak et açığında koyun ve keçinin neredeyse yarı yarıya azalması ana etmenlerden biri oldu. Sonuç da kırmızı et üretimi alarm vermeye başlıyor. Burada koyun ve keçi sayısının azalması üzerinde durmak gerekiyor. Koyun-keçi sayısının hızla azalmasında, şehirlerde oturan kültürüne yabancılaşmış kitlelerin koyun-keçi eti, koyun-keçi peyniri yemez duruma gelmeleri ve ayrılıkçı terör de rol oynadı. Geçtiğimiz yıllarda koyun ve keçi eti fiyatlarının ne kadar aşağıda olduğunu anımsayın. Para kazanamayan çobanlar ne yapsın? Desteklemelerde üvey evlat muamelesi bile göremediler.

ÇÖZÜM VAR MI?

Hiç kimse günlük çözümler peşinde koşmasın. Tarım ve Orman Bakanlığı da ne yapacağını belirlesin. Kimi zamanlar et ithalatı için hazırlıklar yapılıyor deniyor, kimi zamanlar da ithalatı düşünmüyoruz, besi danası ithali söz konusu gündeme geliyor.Böyle politika olur mu? Vurgunculuğu yaratan düzenin liberal düzen olduğunu neden söylenmiyor?

Çözüm var;

•    Tarımda uygulanan yeni-liberal politikalardan vazgeçilmeli.

•    Mademki Avrupa Birliği sevdalısınız. Orada uygulanan Ortak Piyasa düzenini Türkiye’de de gerçekleştirin.

•    Özelleştirilen ve kimileri de kapatılan Tarımsal KİT’leri; Süt Endüstri Kurumu, Yem Sanayi, Yapağı ve Tiftik Anonim Şirketlerinin yeniden açın. Et-Balık Kurumu’nu işlevsel hale getirin.

•    Ulusal Süt Konseyi’ni süs olmaktan çıkartın.

•    Koyun ve keçiciliğin hayvansal üretim içindeki payını yükseltecek düzenlemeler yapın. Çünkü özellikle Doğu ve Güneydoğu tam bir koyunculuk bölgeleridir.

•    Hayvan ıslahı çalışmalarına önem verin. Tarım ve Orman Bakanlığı, üniversitelerle ortak ıslah çalışmaları yapsın.

•    Kesinlikle ve kesinlikle tarım ürünlerinde ithalata yönelmeyin. Dünya Ticaret Örgütü’nün getirdiği zorlamalara çare arayın. Örneğin kalite standartlarını yükseltin.

Son söz, İthalat çözüm değil. Bağımlılık yaratıyor. Tıpkı afyon, esrar gibi. Bağımlılığa karşı çıkılmalı. Çağdaş ve adam olmanın anlamı budur.

—————————

(*)Türkiye’de 2002 ile 2025 yılları arasında canlı hayvan ve kırmızı et ithalatına toplam yaklaşık 13 milyar dolar civarında kaynak aktarılmıştır.Bakınız: TÜİK Dış Ticaret İstatistikleri ve Tarım ve Orman Bakanlığı

(**)Bakınız:Mustafa Kaymakçı,2025.Türkiye Tarımı(Emperyalist Saldırı ve Çözümler)Pankuş Yayınları

(***)Türkiye’de 2002–2025 yılları arasında merkezi yönetim bütçesinden doğrudan tarımsal destekleme ödemeleri için ayrılan toplam kaynak yaklaşık 78,1 milyar dolardır. Oysa Tarım Yasası’nda tarımsal desteklemelere ayrılması gereken miktarın,  Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) %1 olması öngörülmüştü. Bu ölçü  temel  alındığında  çiftçilere ayrılan miktarın yaklaşık 190,5 milyar dolar olması gerekiyordu. İki tutar arasındaki fark yaklaşık 112,4 milyar dolardır. Bakınız: TÜİK Dış Ticaret İstatistikleri ve Tarım ve Orman Bakanlığı

Azim ve Karar, 22 Kasım 2026