10 KASIM : 1938’den 1953’e

Ceyhun Balcı

10 Kasım 1938’de sonsuzluğa göçen Atatürk’ün cansız bedeni 11 kasım 1938’de Başbakan Celal Bayar’ın buyruğuyla GATA Patolojik Anatomi Profesörü Lütfi AKSU tarafından tahnitlendi.

Sonsuz uykusunu sürdürmesi için 10 Kasım 1953’te Anıtkabir’e gömülene dek bu şekilde korunmuş oldu.

On beş yıllık uzun süre tahnitleme işleminin de sınanmasını sağladı.

Son derece başarılı olduğu tahnitin bozulması sırasındaki gözlemle de doğrulandı.

10 Kasım 1953’te tahniti bozmakla görevlendirilen kişi Türkiye’nin ilk kadın patoloji uzmanı ve kadın profesörü de olan Prof Dr Kamile Şevki MUTLU’ydu.

Atatürk’ü yaşamını yitirdikten 15 yıl sonra sonra ilk kez gören ve dokunan kişi olarak da tarihe geçti.

Kendi adıyla da anılan ve Şevki Metodu olarak tıp yazınına geçen buluşuyla Türkiye’yi onurlandırdı.

Tahnitin çözülmesi sonrasında Anıtkabir’de toprağa verilen Atatürk’ün sonsuz uykusunu sürdüreceği bu anıtsal yapının kontrol mühendisi olarak görev yapan Sabiha Rıfat Gürayman da bir Cumhuriyet kadınıydı.

TBMM inşaatında da görev alan Gürayman Anadolu’da da hizmet verdi. Yapımında görev aldığı bir köprü “Kız Köprüsü” adıyla anıldı.

Sporda da kendisini gösteren Gürayman voleybol oynadı. O sırada bir kadın takımı kurulmadığı için Fenerbahçe erkek takımının oyuncusu oldu. Son yıllarda göğsümüzü kabartan kadın voleybolcularımıza belki de bu yolu açan ilk kişiydi.

Her şeyin ötesinde sınır tanımaz bir devrimci olan Atatürk sağlığında kadın-erkek eşitliğini sağlarken kendisi göremese de kadın devriminin ürünü iki seçkin kadının eli cansız bedenine ve sonsuz uykusunu uyuyacağı Anıtkabir’e değmiş oldu.

Kadınların eriştiği bu düzeyi göremese de öngörmüştü!

Azim ve Karar, 10.11.2026